Onderzoek en analyse

Thematische analyse in je scriptie: zes fasen van data naar thema’s

Thematische analyse is een veelgebruikte manier om kwalitatieve data, zoals interviews, te ordenen in thema’s die iets zeggen over je onderzoeksvraag. Je gaat van losse fragmenten naar patronen, en van patronen naar een verhaal dat je kunt verantwoorden.

In het kort

Een thematische analyse volgt meestal zes fasen: data leren kennen, initiële codes maken, thema’s zoeken, thema’s toetsen, thema’s definiëren en benoemen, en uitschrijven. Een thema is meer dan een onderwerp: het beschrijft een patroon in de data met een duidelijke betekenis voor je onderzoeksvraag.

1. Wat thematische analyse is

Bij thematische analyse zoek je naar terugkerende betekenispatronen in je data. Het is een flexibele methode die niet vastzit aan één theorie, daarom wordt hij vaak gekozen voor kwalitatieve scripties. Welke aanpak past bij jouw vraag, onderbouw je in je onderzoeksmethode; een overzicht van de keuzes vind je bij kwalitatief onderzoek in je scriptie.

De zes fasen hieronder volgen het model van Braun en Clarke, dat in Nederlandse scripties veel wordt gebruikt. Het is geen rechte lijn: je gaat tijdens de analyse regelmatig terug naar eerdere fasen.

2. De zes fasen op een rij

Zes fasen van thematische analyse
FaseWat doe je?Wat levert het op?
1. Data leren kennenTranscripten meerdere keren lezen en eerste aantekeningen maken.Overzicht en eerste indrukken.
2. Initiële codes makenRelevante fragmenten systematisch coderen.Een eerste lijst codes.
3. Thema’s zoekenCodes groeperen tot mogelijke thema’s.Voorlopige thema’s.
4. Thema’s toetsenControleren of thema’s kloppen met fragmenten en met de hele dataset.Verfijnde of samengevoegde thema’s.
5. Thema’s definiëren en benoemenPer thema omschrijven waar het over gaat en een naam geven.Heldere definities en namen.
6. UitschrijvenThema’s uitwerken met citaten en koppelen aan je onderzoeksvraag.Je resultatenhoofdstuk.

3. Van codes naar thema’s

Je begint met codes, zoals beschreven in interviews coderen en een codeersysteem maken. Daarna groepeer je codes die bij elkaar horen. “Geen tijd om te lezen”, “uitstellen vanwege stress” en “deadline voelt te dichtbij” kunnen samen het thema “druk door tijd” vormen.

Let op het verschil tussen een onderwerp en een thema. “Tijd” is een onderwerp. “Studenten ervaren tijdsdruk als oorzaak van uitstel” is een thema, omdat het iets zegt over een patroon. Een goed thema laat zich in één of twee zinnen samenvatten.

4. Controleer je thema’s

Lees je thema’s terug tegen de fragmenten die eronder vallen. Passen ze er echt bij? Overlappen twee thema’s zoveel dat ze één geheel vormen? Zijn er thema’s waar maar één deelnemer iets over zei? Zoek ook naar fragmenten die niet in je thema’s passen en bespreek ze in plaats van ze weg te laten.

Een tweede lezer kan helpen om dit te toetsen. Hoe dat in zijn werk gaat, lees je bij interbeoordelaarsbetrouwbaarheid. Meer over kwaliteit staat in validiteit en betrouwbaarheid in kwalitatief onderzoek.

5. Schrijf je thema’s uit

Beschrijf per thema wat het inhoudt, geef passende citaten als bewijs en leg uit hoe het thema je onderzoeksvraag helpt beantwoorden. Gebruik citaten als illustratie en voeg er je eigen interpretatie aan toe; een hoofdstuk dat alleen uit citaten bestaat, laat de analyse ontbreken. Hoe je dit opbouwt, lees je in het resultatenhoofdstuk schrijven.

Gebruik je een andere aanpak, bijvoorbeeld axiaal coderen, houd dan de termen uit die methode aan en meng de benamingen niet.

Laatste controle van je thematische analyse

  • Je hebt je transcripten volledig gelezen voordat je codeerde.
  • Je codes zijn systematisch toegepast op de hele dataset.
  • Elk thema is meer dan een onderwerp en heeft een korte definitie.
  • Thema’s zijn getoetst aan de data en aan elkaar.
  • Elk thema is onderbouwd met citaten en eigen interpretatie.
  • Je beschrijft in je methode hoe je tot de thema’s bent gekomen.

Een thematische analyse is geen sorteeroefening. Waar het om gaat, is dat je kunt uitleggen waarom een thema bestaat en wat het bijdraagt aan het antwoord op je onderzoeksvraag.

Liever persoonlijke hulp? Bekijk onze scriptiebegeleiding voor HBO of scriptiebegeleiding voor WO, of bekijk alle scriptietips.

Gericht verder met je scriptie?

Wil je dit onderdeel samen doornemen? We denken vrijblijvend met je mee en kijken wat bij jouw opleiding en onderwerp past. Vraag gratis advies aan over passende scriptiebegeleiding.

Stel je vraag via WhatsApp, bel 06 16135156 of mail contact@scriptiesupport.com.

Vraag gratis advies aan
WhatsApp Mail direct Bel direct